25Ιούλιος2017

ΧΑΤΖΗΣΤΥΛΙΑΝΟΣ
03 Αυγούστου 2011 Γράφτηκε από την 

ΟΡΧΙΔΕΑ ΦΑΛΑΙΝΟΨΙΣ

orxidea_falenopsisΟι τέλειες ορχιδέες για εσωτερικό χώρο και για αρχάριους. Χρειάζονται πλούσιο φιλτραρισμένο φως, με ανατολικό ή νότιο προσανατολισμό και ένα σκιερό μέρος για μικρές εκδρομές στο μπαλκόνι σας την άνοιξη. Το καλοκαίρι παρατηρείτε προσεκτικά τα φύλλα της για να διαπιστώσετε πόσο ικανοποιημένο είναι το φυτό σας από την ποιότητα του φωτισμού*.
Η ορχιδέα φαλαινόψις δεν θέλει το χώμα της να είναι τελείως στεγνό γι' αυτό ειδικά γι' αυτήν την ποικιλία προτιμήστε πλαστικές γλάστρες όπου η υγρασία διατηρείται περισσότερο. Ποτίζετε μία φορά την εβδομάδα και όχι συχνότερα ακόμη κι αν ο καιρός είναι πολύ ζεστός. Ελέγχετε συχνά τις ρίζες που θα πρέπει να είναι λευκές και σκληρές/συμπαγείς. Η ανθοφορία της ορχιδέας αυτής έχει σαν έναυσμα τις χαμηλότερες νυχτερινές θερμοκρασίες και τις συντομότερης διάρκειας ημέρες του φθινοπώρου. Το μπουμπούκι θα εμφανιστεί πάνω σε ένα ψηλό λεπτό μίσχο που θα ψηλώσει πολύ περισσότερο από τα φύλλα του φυτού. Από τη στιγμή που θα εμφανιστεί ο μίσχος μέχρι και το άνοιγμα του λουλουδιού θα μεσολαβήσουν 90-120 ημέρες όσο δηλαδή θα διαρκέσει και το λουλούδι. Όταν το λουλούδι μαραθεί, κόψτε όλο το μίσχο όσο πιο χαμηλά μπορείτε να φτάσετε ώστε το φυτό να διοχετεύσει τη δύναμή του στη δημιουργία νέων ανθοφόρων μίσχων. Κάποιοι συνιστούν να μην κόψετε το μίσχο χαμηλότερα από την 1η ή τη 2η διακλάδωσή του γιατί είναι πιθανό (αν και όχι σίγουρο) ο ίδιος μίσχος να δώσει κι άλλα μπουμπούκια.
Αν όντως ο μίσχος ξανανθίσει συνήθως τα λουλούδια αυτά είναι μικρότερα.
Παρά την κομψή, χαριτωμένη εμφάνισή τους, τις ορχιδέες δεν είναι δύσκολο να τις φροντίζουμε, και μετά από μερικές απλές οδηγίες, πολλές ποικιλίες θα ανθίσουν και πάλι το επόμενο έτος. Κρατήστε την ορχιδέα σας σε καλά αεριζόμενο χώρο με μερική σκιά, μακριά από καλοριφέρ, κλιματισμό. Ψεκάζουμε την ορχιδέα στις ρίζες κρατώντας την πάντα υγρή.
Αυτό εμποδίζει της ρίζες από σήψη, και επιτρέπει στην υγρασία να κυκλοφορεί. Οι ορχιδέες κερδίζουν το νερό τους από την υγρασία της ατμόσφαιρας, και δεν απορροφούν το νερό με το παραδοσιακό πότισμα. Οι ορχιδέες το χειμώνα πέφτουν σε λήθαργο, προκειμένου να ανθίσουν και πάλι την άνοιξη.
Oι ορχιδέες έχουν πολύ μα πολύ μεγάλη διάρκεια ζωής, κάτω από ιδανικές συνθήκες
Τα ίδια τα φυτά θα σας βοηθήσουν καθώς οι ορχιδέες σας δεν θα ντραπούν να σας δείξουν και μάλιστα άμεσα, αν τους αρέσει το περιβάλλον που δημιουργήσατε ή όχι. Tα φύλλα τους είναι ο καθρέφτης της υγείας τους.
 
Επιλογή γλάστρας
Διαλέξτε όμορφες μικρές γλάστρες, πήλινες κατά προτίμηση ή διάφανα γυάλινα δοχεία που να έχουν τρύπες αποστράγγισης. Οι πήλινες γλάστρες είναι προτιμότερες γιατί ο πηλός επιτρέπει στο χώμα να στεγνώνει πιο γρήγορα και ο αερισμός των ριζών είναι καλύτερος.
Οι ορχιδέες δεν αναπτύσσονται σε χώμα αλλά σε πέτρες, χαλίκι, κομμάτια φελλού, ξύλο, και τύρφη. Το μείγμα που θα χρησιμοποιήσετε θα πρέπει να επιτρέπει στις ρίζες να αναπνέουν εύκολα και να μεγαλώνουν χωρίς εμπόδια. Τα υλικά αυτά, είτε μόνα τους είτε σε ειδικούς συνδυασμούς για ορχιδέες, μπορείτε να τα προμηθευτείτε σε οποιοδήποτε οργανωμένο φυτώριο ή κέντρο κήπου ή ακόμα και να τα φτιάξετε μόνοι σας. Να έχετε στο νου σας ότι υλικά που αποτελούνται από μικρά κομματάκια μένουν υγρά για περισσότερο ενώ όσα αποτελούνται από μεγαλύτερα ή μεγάλα κομμάτια στεγνώνουν γρηγορότερα. Για να είστε πιο ασφαλείς, επιλέξτε τα μεγαλύτερα.
Αλλαγή γλάστρας θα πρέπει να γίνεται κάθε 2-3 χρόνια και μόνο όταν τα φυτά μεγαλώσουν δυσανάλογα με το μέγεθος της γλάστρας. Κατά την αλλαγή γλάστρας μπορείτε να πολλαπλασιάσετε τα φυτά με διαίρεση των ριζών την οποία όμως θα κάνετε με ιδιαίτερη προσοχή.
Τα άνθη, ανάλογα με τον τύπο και τις συνθήκες ανάπτυξης του φυτού, μπορούν να διατηρηθούν από μία έως και τέσσερις εβδομάδες με εξαίρεση την ποικιλία Φαλαινόψις της οποίας τα άνθη διαρκούν από έναν έως και τρεις μήνες.
Η ορχιδέα είναι ένα πανέμορφο "φυτό", το οποίο για την ακρίβεια είναι επίφυτο, δηλαδή αναπτύσσεται πάνω σε άλλα φυτά. Αυτό δεν κάνει την φροντίδα του πιο δύσκολη, αλλά διαφορετική από ότι έχουμε συνηθίσει. Μέσα σε επτά βήματα θα δούμε πόσο απλός είναι ο στόχος μας.
 
Φωτισμός
Οι περισσότερες ορχιδέες χρειάζονται λαμπερό, φιλτραρισμένο φως με ιδανικό προσανατολισμό την ανατολή ή το νότο. Όπως όλα τα ανθοφόρα φυτά, χρειάζονται άφθονο φως που ενισχύει την ανθοφορία τους όμως κάποιες ώρες (έστω και λίγες) στο σκοτάδι είναι απαραίτητες για τη συνολική ανάπτυξη και υγεία του φυτού. Μην τοποθετείτε τις γλάστρες σας σε σημεία όπου υπάρχει φως όλο το 24ωρο, και λέγοντας φως εδώ εννοούμε και το τεχνητό φως, γιατί το φυτό σας θα αποσυντονιστεί, δεν θα ανθίσει και ίσως να κινδυνέψει.
Παρατηρείστε τα φύλλα της ορχιδέας σας αν αμφιβάλλετε για την επάρκεια του φωτισμού, θα σας δώσουν χρήσιμες ενδείξεις. Το χρώμα του υγιούς φυλλώματος είναι ανοιχτό πράσινο στον τόνο που έχει το γκαζόν.
Αν παρατηρήσετε κάποιες κηλίδες χρώματος σαν φακίδες ή το πράσινο σκουρύνει λίγο, το φυτό σας δέχεται τη μέγιστη ποσότητα φωτός που μπορεί να ανεχθεί. Αυτή είναι και η ιδανική ποσότητα για να εξασφαλίσετε καλή ανθοφορία.
Αν αντίθετα τα φύλλα ξεθωριάσουν και αρχίσουν να κιτρινίζουν, το φυτό σας θέλει λιγότερο φως.
Αν δείτε μεγάλες καφέ ξερές κηλίδες πάνω στα φύλλα τότε απλώς το φυτό σας έπαθε έγκαυμα από τον ήλιο και πρέπει να το μετακινήσετε σε πιο σκιερό σημείο.
Φύλλα που γίνονται πολύ σκούρα πράσινα, το φυτό χρειάζεται περισσότερο φως για να αναπτυχθεί. Σε αυτή την περίπτωση το φυτό θα επιβιώσει χωρίς προβλήματα αλλά δεν θα ανθίσει. Θερμοκρασία
Η ιδανική θερμοκρασία για τα περισσότερα είδη είναι μεταξύ 15-27°C κατά τη διάρκεια της ημέρας και μεταξύ 11-15°C τη νύχτα. Η διαφοροποίηση της θερμοκρασίας μεταξύ ημέρας και νύχτας, δηλαδή χαμηλότερη θερμοκρασία τη νύχτα, είναι ο παράγοντας που ενισχύει την ανθοφορία των φυτών. Μην εκθέτετε τις ορχιδέες σε ακραίες θερμοκρασίες, είτε ζέστη είτε κρύο και μην τις τοποθετείτε σε επαφή με τα τζάμια γιατί μπορεί να ελέγχετε την εσωτερική θερμοκρασία αλλά η επαφή με τα τζάμια ουσιαστικά μεταφέρει στα φυτά σας την θερμοκρασία που επικρατεί έξω από το σπίτι σας.
 
Υγρασία
Οι ορχιδέες χρειάζονται άφθονη υγρασία. Τοποθετήστε τις γλάστρες σε δίσκο με χαλίκι που θα διατηρείτε πάντοτε υγρό χωρίς όμως οι γλάστρες σας να πατούν μέσα στο νερό και ψεκάζετε καθημερινά ή όσο συχνότερα μπορείτε με νερό νωρίς το πρωί. Η υγρασία εκτός του ότι είναι ευεργετική για το φυτό σας απομακρύνει και τον κίνδυνο να προσβληθεί από τετράνυχο αλλά βεβαιωθείτε ότι τα φύλλα αερίζονται σωστά ώστε να μην σαπίσουν.
Για να μην αγχωθείτε, να επισημάνουμε ότι η υγρασία που εμπειρικά είναι αρκετή για τα υπόλοιπα φυτά του χώρου σας είναι συνήθως ικανοποιητική και για τις ορχιδέες.
 
Πότισμα
Μία φορά την εβδομάδα επαρκεί για τις περισσότερες τουλάχιστον ορχιδέες. Κάποιες ποικιλίες θέλουν συχνότερο πότισμα κυρίως την περίοδο ανθοφορίας. Σε όλες όμως τις ποικιλίες αφήνετε το χώμα να στεγνώσει εντελώς πριν ξαναποτίσετε. Ιδανικά χρησιμοποιείστε νερό βροχής που είναι απαλλαγμένο από χημικά πρόσθετα αν και βέβαια κανείς μπορεί να έχει πολλές ενστάσεις για την ποιότητα του βρόχινου νερού στις μεγάλες πόλεις. Θα ήταν χρήσιμο πάντως αν χρησιμοποιείτε νερό βρύσης να το αφήνετε για λίγη ώρα στο δοχείο του πριν το χρησιμοποιήσετε. Η καλύτερη μέθοδος να ποτίσετε τις ορχιδέες είναι βυθίζοντας τη γλάστρα σας σε λεκάνη ή κουβά που περιέχει χλιαρό (όχι κρύο) νερό, αφήστε την για λίγα λεπτά να τραβήξει όσο νερό χρειάζεται ώστε να βραχεί καλά όλο το "χώμα" της και μετά αφήστε τη να στεγνώσει και να βγάλει το επιπλέον νερό.
Ποτέ μην αφήνετε την ορχιδέα σας να πατάει σε νερό, αδειάζετε ανελιπώς το πιατάκι της γλάστρας σας γιατί το σάπισμα των ριζών συμβαίνει πολύ γρήγορα και είναι ο πιο σίγουρος τρόπος για να δολοφονήσετε το φυτό σας. Γενικά, είναι προτιμότερο η ορχιδέα σας να διψάσει παρά να πνιγεί και μην πιτσιλάτε τα λουλούδια όταν ποτίζετε γιατί αυτό περιορίζει τη διάρκειά τους.
 
Λίπανση
Χρησιμοποιείτε πάντα λίπασμα για ανθοφόρα φυτά, υγρό, σε ποσότητα ίση με ? ή ½ της δόσης που αναγράφεται στην ετικέτα και χορηγείστε με τον ίδιο τρόπο που ποτίζετε τα φυτά σας. Το φυτό σας θα σας δείξει πόσο συχνά χρειάζεται λίπανση, μία φορά το μήνα είναι συνήθως αρκετή, ενώ το χειμώνα θα πρέπει να λιπαίνετε αραιότερα. Όταν ετοιμάζετε την αραίωση έχετε στο νου σας τις συνθήκες κάτω από τις οποίες αναπτύσσεται το φυτό σας, γενικά τα φυτά που μεγαλώνουν σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού έχουν μικρότερη ανάγκη λίπανσης. Μία φορά κάθε 4-6 μήνες βάλτε τη γλάστρα στη μπανιέρα σας και κάντε της ένα βαθύ πότισμα με το "τηλεφωνάκι" του ντους σας ώστε να ξεπλυθεί το χώμα από τυχόν άλατα που έχουν συγκεντρωθεί μέσα στη γλάστρα σας.
 
Εντομα και Ασθένειες
Τα κοκκοειδή μπορούν να αποτελέσουν πρόβλημα και για τις ορχιδέες και καθώς είναι ιδιαίτερα συχνά σε άλλα δημοφιλή φυτά, καλό θα ήταν να τις ελέγχετε συχνά για να εντοπίσετε τυχόν πρόβλημα έγκαιρα, ειδικά με την ποικιλία Φαλαινόψις που φαίνεται να είναι πιο ευαίσθητη στα κοκκοειδή από ότι άλλες ποικιλίες ορχιδέας.
Είναι πιθανόν οι ορχιδέες σας να προσβληθούν και από θρίπες ή τετράνυχο αν και αυτό είναι αρκετά σπάνιο. Σε όλες τις περιπτώσεις λάβετε αμέσως μέτρα ώστε να προλάβετε την εξάπλωση των εντόμων που είναι ταχύτατη.
Μπορείτε να αγοράσετε ειδικά σκευάσματα από τα φυτώρια, ανάλογα με το πρόβλημα, αναφέροντας πάντα στον πωλητή ότι θα τα χρησιμοποιήσετε σε ορχιδέες ή να δοκιμάσετε τις παρακάτω πρακτικές "συνταγές":
• Μείγμα από χλιαρό νερό και μπλε οινόπνευμα (3 μέρη νερό και 1 μέρος οινόπνευμα) στο οποίο θα προσθέσετε λίγες σταγόνες υγρού απορρυπαντικού πιάτων και με αυτό θα ψεκάσετε τα φυτά σας. Θα πρέπει να φροντίσετε ώστε να ψεκάσετε και την κάτω πλευρά των φύλλων όπου συνήθως εγκαθίστανται οι ενοχλητικοί επισκέπτες.
• Σε ένα λίτρο νερό, προσθέστε τρία κουταλάκια υγρού απορρυπαντικού πιάτων και 3 ασπιρίνες με βιταμίνη C (κυκλοφόρησαν πρόσφατα στα φαρμακεία). Ψεκάστε όπως και παραπάνω.
Επίσης, αν τα φυτά σας δεν έχουν καλό αερισμό πιθανόν να αναπτυχθούν παθογόνοι μύκητες που θα κάνουν τα φύλλα τους και τις ρίζες τους να σαπίσουν. Σε αυτή την περίπτωση δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα για να σώσετε το φυτό και φροντίστε να το απομακρύνετε αμέσως ώστε να μην μεταδοθούν οι μύκητες και στις υπόλοιπες ορχιδέες σας.
 
Συνοπτικά:
1. Πότισμα. Βάζουμε τη γλάστρα στο μπάνιο, ρίχνουμε άφθονο νερό και αφήνουμε για λίγο να στραγγίσει καλά. Επειδή δεν έχει χώμα (βλέπε Νο7) το περισσότερο νερό που ρίχνουμε θα φύγει κατευθείαν. Έτσι με αυτό το "λούσιμο" θα κρατήσει μόνο την υγρασία που είναι απαραίτητη. Επαναλαμβάνουμε κάθε εβδομάδα.
2. Λίπανση. Ελάχιστη ποσότητα λιπάσματος μία φορά το μήνα μαζί με το πότισμα. Βάζουμε λίγο υγρό λίπασμα στο νερό που θα ποτίσουμε.
3. Θερμοκρασία. Η θερμοκρασία που αντέχει είναι παρόμοια με αυτή ενός σπιτιού.
4. Θέλει να ανανεώνεται ο αέρας στο χώρο που βρίσκεται.
5. Το καλοκαίρι καλό θα ήταν να τις δροσίζετε με spray νερού στα φύλλα κάθε πρωί. Ένα οποιοδήποτε ψεκαστηράκι αρκεί.
6. Προτιμήστε ένα νότιο παράθυρο. Να μην το βλέπει απευθείας ο ήλιος, αλλά να έχει καλό φωτισμό.
7. Δεν χρησιμοποιούμε κανονικό χώμα. Χρησιμοποιούμε φλοιό από κάποιο δέντρο, που προσφέρει άριστες συνθήκες στράγγισης και αερισμού.
το φθινόπωρο θα πρέπει να τη βάλετε μερικές εβδομάδες στους 12-16 °C.
Το καλοκαίρι θέλει σκιά και το χειμώνα φως, αλλά όχι στον ήλιο.
Διατηρείστε την σταθερά υγρή με μαλακό νερό και ελαττώστε το πότισμα κατά την περίοδο της ανάπαυσης. Αφήνετε το χώμα να στεγνώνει λίγο πριν ποτίσετε ξανά. Μη ρίχνετε νερό στην καρδιά της για να μη σαπίσει. Ψεκάστε επίσης συχνά τα φύλλα της με υγραντήρα και ρίξτε το καλοκαίρι λίπασμα για ορχιδέες κάθε 2 βδομάδες. Κάντε αλλαγή γλάστρας κάθε 2-3 χρόνια.
Ο πολλαπλασιασμός γίνεται και με παραφυάδες.
Τα παράφυτα είναι νέα φυτά που εμφανίζονται δίπλα στο μητρικό. Οι phals έχουν monopodial ανάπτυξη. Δηλαδή αναπτύσσονται προς τα πάνω από έναν κεντρικό βλαστό.
Πολλές φορές εμφανιζονται παράφυτα. Είναι νέα φυτά που μεγαλώνουν δίπλα από το αρχικό. Συνήθως αυτό συμβαίνει όταν στρεσαριστούν τα μητρικά φυτά (πχ αρρωστήσουν, ή χάσουν την κορυφή τους κ.α.) και είναι η προσπάθειά τους να παραμείνουν ζωντανά μέσω ενός νέου φυτού που θα γεννήσουν δίπλα.
Επίσης παράφυτα, μπορεί να εμφανιστούν και σε εύρωστο φυτό, οπότε μην αρχίσεις τώρα να ανησυχείς ότι το φυτό σου έχει κάποιο πρόβλημα.
παράφυτα και keiki* μπορείς να τα μεταφυτέψεις όταν δυναμώσουν αρκετά (να έχει 6 - 7 ρίζες πάνω από 5 εκ. η κάθε μία) και να αποκτήσεις νέα φυτά.
Τα keiki σου θα πρέπει να μεγαλώσουν αρκετά πριν αποφασίσεις να τα αποκολλήσεις από το μητρικό φυτό και να τα μεταφυτέψεις. Πρέπει να έχουν συγκεκριμένο αριθμό φύλλων και ριζών και οι ρίζες τους να έχουν μεγαλώσει.
*Keiki σημαίνει μωρό. Είναι τα μωρά φυτάκια που γεννά μια ορχιδέα πάνω στον βλαστό της ή πάνω στους ανθοφόρους βλαστούς. Αυτά αναπτύσσονται κανονικά σαν φυτά και βγάζουν ρίζες. Μπορούμε μόλις αποκτήσουν τουλάχιστον 3 ρίζες των 3 εκ. η κάθε μία, να τα αποκόψουμε και να τα φυτέψουμε σε νέα γλάστρα και έτσι να αποκτήσουμε ένα νέο φυτό. Φυσικά μπορούμε να τα αφήσουμε και πάνω στο φυτό, να μεγαλώνουν πάνω στο βλαστό αν μας αρέσει έτσι.
 
Πολλές ορχιδέες όταν στρεσάρονται και ετοίμάζονται για ταξίδι στον άλλο κόσμο (είτε είναι άρρωστες, είτε ξεχάσαμε να τις ποτίσουμε κανα 2μηνό κλπ), προσπαθούν να αναπαραχθούν πριν αφήσουν τον μάταιο τούτο κόσμο.
 
Το κάνουν με 3 τρόπους.
1. Πάνω στην μιζέρια τους ανθοφορούν για να κάνουν σπόρους. Για αυτό αν δούμε φυτό που έχει πρόβλημα να βγάζει ανθοφόρα εκτός εποχής, δεν είναι για καλό.
2. Δημιουργώντας keiki πάνω στους ψευδοβολβούς ή τους ανθοφόρους βλαστούς.
3. Δημιουργώντας παράφυτα αν πρόκειται για ορχιδέες με Monopodial ανάπτυξη, όπως είναι οι Phalaenopsis. Και για τα παράφυτα ισχύει ότι έγραψα για τα keiki, τα αποκόπτουμε αν θέλουμε και έτσι έχουμε ένα νέο φυτό.
Η εμφάνιση keiki και παράφυτων δεν σημαίνει πάντα ότι το φυτό υποφέρει, πολλές φορές το κάνουν γιατί είναι πολύ εύρωστα και όταν βρίσκονται στην ανάπτυξη, γεννάνε νέα φυτά.
 
ΠΟΤΙΣΜΑ : Παίρνεις ένα μολύβι άβαφτο ξύλινο και το βυθίζεις στη γλάστρα με προσοχή μην σπάσεις τις ρίζες. Το αφήνεις περίπου μισή ωρίτσα με τρία τέταρτα και βγάζοντάς, αν το είναι νωπό, δεν χρειάζεται πότισμα το φυτό, αν το βγάλεις απ'την γλάστρα και είναι στεγνό, πότισέ το.
Την ίδια δουλειά κάνει και ένα σουβλάκι από καλαμάκι.